Depresyon ve Psikoterapi: İlaç mı, Terapi mi, İkisi Birden mi?

Depresyon yalnızca “üzgün hissetmek” değildir. Uzun süren çökkünlük, önceden keyif alınan şeylere karşı ilgi kaybı, enerji düşüklüğü, uyku ve iştah değişiklikleri, değersizlik ve suçluluk duyguları birlikte görülebilir.

Depresyon yaşayan ya da bir yakınında bu belirtileri fark eden kişilerin en sık sorduğu sorulardan biri şudur: İlaç mı gerekli, terapi mi, yoksa ikisi birden mi?

Depresyonun belirtileri nelerdir?

Depresyon kişiden kişiye farklı görünebilir. Aşağıdaki belirtilerin birkaçı en az iki hafta boyunca, günün büyük bölümünde sürüyorsa bir uzmana danışmak önemlidir:

• Sürekli çökkün, boş ya da umutsuz hissetmek
• Daha önce keyif alınan etkinliklere ilginin azalması
• Uyku ve iştahta belirgin değişiklikler
• Yorgunluk, enerji kaybı ve odaklanma güçlüğü
• Değersizlik, yoğun suçluluk ya da kendini yük gibi görme
• Ölüm veya kendine zarar verme düşünceleri

Kendine zarar verme düşünceleri varsa beklemeden 112 Acil Çağrı Merkezi’ne ya da en yakın acil servise başvurmak gerekir.

Psikoterapi depresyonda nasıl yardımcı olur?

Psikoterapi, depresyonu sürdüren düşünce ve davranış döngülerini anlamaya ve değiştirmeye odaklanır. Örneğin bilişsel davranışçı terapide “hiçbir şey düzelmeyecek” gibi otomatik düşünceler incelenir, geri çekilmeyi derinleştiren davranışlar yerine küçük ve ulaşılabilir etkinlikler planlanır.

Depresyonun ardındaki kayıplar, ilişki sorunları, sert öz eleştiri ya da uzun süreli stres de terapinin konusu olabilir. Bu yönüyle psikoterapi yalnızca belirtileri azaltmayı değil, ileride yeniden ortaya çıkma riskini azaltacak becerileri geliştirmeyi de hedefler.

İlaç tedavisi ne zaman gündeme gelir?

Antidepresan tedavisine karar vermek ve bu tedaviyi takip etmek psikiyatristin sorumluluğundadır; psikologlar ilaç yazmaz. Belirtiler ağırsa, kişi günlük işlevlerini sürdürmekte çok zorlanıyorsa, depresyon tekrarlayıcıysa ya da yalnızca psikoterapiyle yeterli iyileşme görülmüyorsa psikiyatrik değerlendirme önerilebilir.

İlaç tedavisi başlanmışsa dozun değiştirilmesi ya da bırakılması mutlaka psikiyatrist kontrolünde yapılmalıdır.

Terapi ve ilaç birlikte kullanılabilir mi?

Evet. Özellikle orta ve ağır düzeydeki depresyonda psikoterapi ile ilaç tedavisinin birlikte yürütülmesi yaygın ve yararlı bir yaklaşımdır. Bu durumda psikolog ve psikiyatrist, kişinin onayıyla, birbirini tamamlayan iki destek sunar.

Hangi seçeneğin uygun olduğu; belirtilerin şiddeti, geçmiş deneyimler, kişinin tercihleri ve yaşam koşulları birlikte değerlendirilerek belirlenir.

Depresyon için terapiye başlamak

İlk görüşmede belirtilerin ne zamandır sürdüğü, günlük yaşamı nasıl etkilediği ve kişinin destek kaynakları konuşulur. Gerekli görüldüğünde psikiyatrik değerlendirme önerilir. Terapiye ne zaman başvurulacağını merak ediyorsanız bireysel terapi ne zaman gerekli yazısı da yol gösterici olabilir.

Zor duygularla savaşmak yerine onlarla birlikte değerlere uygun adımlar atmayı hedefleyen ACT terapisi de depresif belirtilerde kullanılan yaklaşımlardan biridir.

Depresif belirtiler için bireysel terapi görüşmeleri Mimaroba’daki klinikte yüz yüze ya da uygun olduğunda online yürütülebilir.